Θα ήταν σημαντικό να ξεκινήσουμε από κάποιες απαντήσεις σχετικά με το πότε και πόσο θα πρέπει ένα παιδί να κοιμάται, ή κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τη διάρκεια του ύπνου του, αλλά αυτό είναι ανέφικτο. Τα χαρακτηριστικά αυτά, διαφέρουν από άτομο σε άτομο όπως και από ηλικία σε ηλικία, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να δοθούν γενικές απαντήσεις για τον ύπνο. Όλα τα παιδιά είναι πιθανό να περάσουν από περιόδους όπου ο ύπνος τους δε θα είναι καλός και αυτό μπορεί να οφείλεται σε κάποια ασθένεια, σε περιόδους ιδιαίτερης πίεσης ή ακόμη και σε περιόδους διακοπών. Μετά από κάποια τέτοια κατάσταση όμως, ο ύπνος θα πρέπει να επανέλθει σε φυσιολογικές συνθήκες.

Εάν το παιδί σας δυσκολεύεται να κοιμηθεί ή αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα σε τακτά χρονικά διαστήματα κατά τη διάρκεια του ύπνου, τότε μπορεί να έχει κάποια διαταραχή ύπνου. Τα παιδιά με διαταραχή του φάσματος του αυτισμού, φαίνεται να αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες με τον ύπνο. Ο αριθμός των οικογενειών που έχουν επηρεαστεί από διαταραχές ύπνου στο/α μέλος/η τους με αυτισμό, ποικίλλει από μελέτη σε μελέτη, αλλά σημαντικά προβλήματα ύπνου έχουν παρατηρηθεί στο 40-80% των παιδιών αυτών. Για τα παιδιά με αυτισμό, ο ανεπαρκής ύπνος φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τη συμπεριφορά τους κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Αιτίες

Οι πιο συχνές αιτίες σχετικά με δυσκολίες στον ύπνο σε όλα τα παιδιά είναι οι επιρροές από το περιβάλλον αλλά και ο τρόπος με τον οποίο κοιμούνται. Για παράδειγμα, οι γονείς μπορούν να κοιμίσουν το παιδί τους, κουνώντας το ή παίρνοντας το αγκαλιά και στη συνέχεια βάζοντας το στο κρεβάτι του. Το παιδί μπορεί όμως να ξυπνήσει κατά τη διάρκεια της νύχτας και να αντιληφθεί πως δεν έχει στη διάθεση του, ό,τι είχε πριν κοιμηθεί (την αγκαλιά της μητέρας, το περιβάλλον). Για τα παιδιά με αυτισμό παρουσιάζονται ίσως περισσότερες προκλήσεις.

Η Αγάπη για τη ρουτίνα

Μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά με αυτισμό είναι περισσότερο ανήσυχα σχετικά με τη ρουτίνα του ύπνου, δηλαδή τη συνηθισμένη ώρα που πηγαίνουν για ύπνο καθώς και αυτή που ξυπνάνε. Ταυτόχρονα τα παιδιά είναι συνηθισμένα στο να κοιμούνται σε συγκεκριμένο μέρος, δηλαδή το δικό τους κρεβάτι έχοντας ακόμη και το δικό τους μαξιλάρι. Συνήθειες όπως αυτές, μπορεί να είναι δύσκολο να ξεπεραστούν από τα παιδιά με αυτισμό.

Δυσκολίες επικοινωνίας

Πολλά παιδιά με διαταραχή του φάσματος του αυτισμού, έχουν προβλήματα επικοινωνίας και πολλές φορές, τους είναι δύσκολο να ζητήσουν κάτι που χρειάζονται. Υπάρχει λοιπόν η περίπτωση, όπου το παιδί σας παραμένει ξύπνιο διότι χρειάζεται κάτι, αλλά δε μπορεί να το ζητήσει. Επίσης μπορεί να μη έχει γίνει κατανοητό στο παιδί, από τον γονιό, ότι έχει έρθει η ώρα του ύπνου.

Αγαπημένα αντικείμενα και συνήθειες

Τα παιδιά με αυτισμό μπορεί να έχουν τα αγαπημένα τους αντικείμενα κατά τη διάρκεια του ύπνου, όπως για παράδειγμα κάποιο αρκουδάκι ή τις αγαπημένες τους πιτζάμες ή ακόμη και κάποια συγκεκριμένη μαξιλαρο-θήκη. Η έλλειψη αυτών των αντικειμένων και της “σχέσης” που έχει δημιουργηθεί μεταξύ αυτών και των παιδιών με αυτισμό, μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές ύπνου.

Διάφοροι λόγοι

Άγχος: Αρκετά παιδιά με αυτισμό μπορεί να διακατέχονται από άγχος. Αυτό μπορεί να προκαλέσει δυσκολίες στον ύπνο τους.

Υπερκινητικότητα: Η υπερκινητικότητα είναι πολλές φορές χαρακτηριστικό παιδιών με διαταραχή του φάσματος του αυτισμού και μπορεί να συντελέσει στη διαταραχή του ύπνου.

Ασθένεια: Όπως αναφέρθηκε και στην αρχή του άρθρου, όλα τα παιδιά συμπεριλαμβανομένων και των παιδιών με αυτισμό φυσικά, μπορεί να υποφέρουν από κάποια ασθένεια και αυτό μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο τους. Σε μερικές περιπτώσεις, παιδιά με αυτισμό λαμβάνουν ειδική αγωγή και θα ήταν καλό να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας προκειμένου να γνωρίζετε αν η φαρμακευτική αυτή αγωγή μπορεί να προκαλέσει διαταραχές ύπνου.

Συμβουλές αντιμετώπισης

 Δημιουργία ημερολογίου ύπνου

Το ημερολόγιο ύπνου, βοηθάει στην καταγραφή ασυνήθιστων καταστάσεων και στην αποκατάσταση τους. Εάν αποφασίσετε να αλλάξετε κάτι στη ρουτίνα του παιδιού σας σχετικά με τον ύπνο του, τότε το ημερολόγιο θα σας βοηθήσει να δείτε κατά πόσο αυτό που κάνατε λειτουργεί με θετικό τρόπο, συνεχώς, σποραδικά ή καθόλου. Φυσικά το ημερολόγιο αυτό, θα ήταν καλό να το μοιραστείτε με άτομα που εμπλέκονται στη ζωή του παιδιού, όπως δάσκαλοι, γιατροί, συγγενείς. Πολλές φορές, για υψηλά λειτουργικά παιδιά με αυτισμό, το ημερολόγιο μπορεί να δράσει θετικά παρέχοντάς τους, μια οπτική υπενθύμιση. Για παράδειγμα θα μπορούσατε να επιβραβεύσετε το παιδί σας (μετάλλιο, βόλτα) αν εκείνο δε σηκωθεί από το κρεβάτι του για τρεις  συνεχόμενες νύχτες.

Καθιέρωση ρουτίνας

Η ανταπόκριση των παιδιών με αυτισμό στη ρουτίνα, είναι πολύ καλή, καθώς τους επιτρέπει να αισθάνονται ασφαλή. Δημιουργήστε μια ρουτίνα που μπορείτε να τη χρησιμοποιείτε κάθε μέρα. Για παράδειγμα:

18:00: Βραδινό

18:30: Ώρα ησυχίας

19:00: Μπάνιο

19:30: Πλύσιμο δοντιών

19:45: Ώρα για ύπνο

07:30: Ξυπνάω

Αλλαγές στη διατροφή

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι διατροφικές συνήθειες εμποδίζουν τον “καλό” ύπνο. Η σταδιακή μείωση μερικών τροφών, αλλά και η κατάργηση άλλων, που μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές κατά τη διάρκεια του ύπνου, θα ωφελήσουν τον ύπνο του παιδιού. Προτείνουμε την επίσκεψη σε κάποιον ειδικό διαιτολόγο πριν την εισαγωγή οποιασδήποτε αλλαγής και τη διατήρηση μιας ισορροπημένης διατροφής.

Τεχνικές χαλάρωσης

Τα παιδιά με αυτισμό μπορεί να αισθάνονται ιδιαίτερα ανήσυχα πριν κοιμηθούν. Μερικές τεχνικές χαλάρωσης, όπως το μασάζ, η ησυχία κατά τη διάρκεια του ύπνου, απαλός φωτισμός στο δωμάτιο τους ακόμη και μια χαλαρωτική μουσική, μπορούν να συμβάλλουν σε έναν ήσυχο ύπνο.

Άνετος ύπνος

Όπως έχουμε αναφέρει και παραπάνω πολλά παιδιά με αυτισμό είναι ευαίσθητα στο φως, τους ήχους και τις μυρωδιές. Αν γνωρίζετε ότι το παιδί σας δυσκολεύεται με κάτι από αυτά, τότε θα ήταν καλό να απομακρύνετε πηγές φωτός και θορύβου. Για παράδειγμα μια καλή τεχνική, είναι η αφαίρεση των ετικετών από τα ρούχα του παιδιού σας. Αυτές μπορεί να ενοχλούν το παιδί αφού αρκετά παιδιά με αυτισμό έχουν ευαίσθητη αφή.

Εξηγήστε τον ύπνο

Μερικά παιδιά μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη κατανόηση της ανάγκης του ύπνου. Μια κοινωνική ιστορία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να εξηγηθεί αυτό. Θα ήταν καλό να συμβουλευτείτε τον/την λογοθεραπευτή/τρια του παιδιού σας για να σας κατευθύνει.

Ελένη Λούκουτου – Λογοθεραπεύτρια

Πηγές

www.upbility.gr

Το άρθρο Διαταραχές Ύπνου & Αυτισμός εμφανίστηκε πρώτα στο iKid.

Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν επηρεάζουν μόνο το σχολείο αλλά και την επικοινωνία και τις σχέσεις με τα άλλα παιδιά.

Καρολίν Μίλερ

Όταν κάνουμε αναφορά στα παιδιά που αντιμετωπίζουν μαθησιακές προκλήσεις, αναδεικνύουμε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στην ανάγνωση ή στα μαθηματικά, στην ικανότητα οργάνωσης και εστίασης προσοχής, καθώς και στο να παραμένουν συγκεντρωμένα στο σχολείο. Ωστόσο, πολλοί μαθητές με μαθησιακές διαταραχές και διάσπαση προσοχής έχουν ταυτόχρονα κοινωνικά προβλήματα και προβλήματα επικοινωνίας.

Δυσκολεύονται να έρθουν σε επαφή με άλλα παιδιά, να κάνουν φίλους και να κατανοήσουν αυτό που αναμένουμε από αυτά να κάνουν σε κοινωνικές περιστάσεις.

Κάποια από αυτά χάνουν κοινωνικές νύξεις, παρερμηνεύουν τη γλώσσα του σώματος και τον τόνο της φωνής. Παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να μιλούν πολύ ή στη λάθος στιγμή ή να λένε πράγματα τα οποία είναι κοινωνικά μη αποδεκτά. Κάποια είναι άκαμπτα κατά τη συζήτηση, δυσκολεύονται να εκφραστούν και δεν πιάνουν το νόημα του χιούμορ των άλλων. Δεν καταλαβαίνουν πράγματα τα οποία για τα άλλα παιδιά φαίνεται να γίνονται κατανοητά χωρίς κανένα κόπο. Μπορεί να έχουν δυσκολίες να κατανοήσουν το τι συμβαίνει μέσα σε μια ομάδα και να βρουν έναν τρόπο να υπάρξουν μέσα σε αυτήν.

Για τα παιδιά και τους εφήβους, το να αποτραβιούνται, ως κοινωνική συμπεριφορά, μπορεί εύκολα να οδηγήσει στην απόρριψη τους από τους παντογνώστες συνομηλίκους τους και να τους κάνει στόχο πειράγματος και εκφοβισμού. Καμιά φορά, νέα παιδιά με κοινωνική δυσκαμψία ή κοινωνικό έλλειμμα διαγνώσκονται λανθασμένα με αυτισμό επειδή αυτές οι συμπεριφορές συνηγορούν στην διάγνωση του αυτισμού. Ωστόσο, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι αυτές οι συμπεριφορές παρατηρούνται επίσης σε πολλά παιδιά που δεν βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού.

«Τα πιο πολλά παιδιά που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες αντιμετωπίζουν κοινωνικές διαστάσεις στο πρόβλημά τους» παρατηρεί ο Σκοτ Μπεζσίλκο, διευθυντής του Προπαρασκευαστικού Σχολείου του Γουίνστον, το οποίο ειδικεύεται στην διδασκαλία παιδιών με μαθησιακές προσκλήσεις. Τι είναι αυτό που προκαλεί αυτές τις κοινωνικές και επικοινωνιακές δυσκολίες, και γιατί τις αντιμετωπίζουν τα παιδιά με ΔΕΠΥ και μαθησιακές διαταραχές;

Η γνωστική διαδικασία

Για να γίνει κατανοητή η σχέση μεταξύ μαθησιακών δυσκολιών και κοινωνικών δυσκολιών, βοηθάει το να εξετάσουμε την γνωστική διαδικασία που πρέπει να λάβει χώρα σε μια επιτυχημένη κοινωνική αλληλεπίδραση.

Μια κοινωνική αλληλεπίδραση εμπλέκει την παρουσία κάποιων καινούργιων πληροφοριών ή καταστάσεων οι οποίες ζητούν μιαν απάντηση. Συνήθως σκεφτόμαστε αυτές τις αλληλεπιδράσεις ως ενστικτώδεις και στιγμιαίες – απλά ξέρεις πως να αντιδράσεις κατάλληλα χωρίς να χρειάζεται να το σκεφτείς παραπάνω, σημειώνει ο Μπεζσίλκο. Στην πραγματικότητα όμως είναι μια γνωστική διαδικασία πολλαπλών σταδίων. Πρέπει να καταλάβεις αυτό που έχει ειπωθεί, να οργανώσεις ανάλογα τις σκέψεις σου, να δώσεις προτεραιότητα στην απάντηση που θέλεις να δώσεις, να ανακτήσεις τις λέξεις για να το εκφράσεις.

Αν αυτή η περιγραφή φαίνεται για τους πιο πολλούς ανθρώπους κάπως υπερβολική για κάτι που συμβαίνει στιγμιαία, ο Μπεζσίλκο προτείνει να το δούμε σαν ένα μαθηματικό πρόβλημα. Κάποιος ο οποίος είναι πολύ καλός στην επίλυση σύνθετων μαθηματικών προβλημάτων, που περιλαμβάνουν πολλαπλά βήματα, μπορεί να το λύσει με το νου του. Κάποιοι άλλοι από εμάς μπορεί να πρέπει να δουλέψουν το κάθε βήμα ξεχωριστά και διαδοχικά.

Αντίστοιχα, αν διαιρέσουμε αυτές τις «στιγμιαίες» κοινωνικές αλληλεπιδράσεις σε μια σειρά από βήματα, οι πιο πολλοί από εμάς θα καταφέρουν σχετικά εύκολα να εκτελέσουν αυτά τα βήματα με ταχύτητα φωτός. Τα παιδιά όμως με κοινωνικά και επικοινωνιακά προβλήματα μπορεί να μην προλάβουν κάποιο σημείο αυτής της γνωστικής διαδικασίας. Αυτό δεν αντανακλά την ευφυΐα τους, αλλά συγκεκριμένες μαθησιακές δεξιότητες τις οποίες αδυνατούν να κατακτήσουν αυτόματα.

«Ναι, υπάρχουν άνθρωποι που κατανοούν τα πάντα γρήγορα και εύκολα και ταχύτατα» σημειώνει ο Μπεζσίλκο «αλλά αυτό δεν είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορεί να γίνει η κατανόηση. Η κατανόηση μπορεί να γίνει βήμα βήμα».

Το σημείο της διαδικασίας στο οποίο προσκρούει κάθε παιδί μπορεί να είναι διαφορετικό. Όταν βλέπετε παιδιά που παλεύουν να δημιουργήσουν σχέσεις με άλλα παιδιά, ή να ανταποκριθούν κατάλληλα σε κοινωνικές καταστάσεις, μπορεί  η συμπεριφορά τους επιφανειακά να είναι η ίδια, παρουσιάζει ωστόσο διαφορετικές υποκειμενικές αιτίες. Ένα παιδί μπορεί να έχει δυσκολίες:

• Στην κατανόηση της νέας πληροφορίας ή κατάστασης
• Στην οργάνωση της πληροφορίας μέσα σε μια επιθυμητή απάντηση
• Στην ανάκτηση των λέξεων για να εκφράσει αυτή την απάντηση

Δυσκολίες στην κατανόηση

Στα παιδιά που έχουν δυσκολίες στην κατανόηση κοινωνικών πληροφοριών συμπεριλαμβάνονται και αυτά που αντιμετωπίζουν αυτό που αποκαλούμε μη-λεκτική μαθησιακή διαταραχή. Αυτά τα παιδιά δυσκολεύονται να «πιάσουν» τα κοινωνικά μοτίβα και δεν αναγνωρίζουν διαισθητικά τους κανόνες των κοινωνικών σεναρίων όταν πρόκειται για μια ομάδα ατόμων στην οποία προσχωρούν, έναν χαιρετισμό στον οποίο πρέπει να απαντήσουν ή ένα αστείο που δεν καταλαβαίνουν. Δεν είναι σε θέση να τα προσαρμόσουν σε ένα μοντέλο που να τους λέει τι είδους συμπεριφορά αναμένεται από αυτούς.

Τα καλά νέα είναι ότι αυτά τα παιδιά που παλεύουν με μη-λεκτική μαθησιακή είναι συνήθως πολύ καλά στην εκμάθηση με επανάληψη λέει ο Μπεζσίλκο. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να διδαχθούν τα μοτίβα που τους λείπουν. Για παράδειγμα, τα παιδιά που δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν ποιες εκφράσεις προσώπου πάνε με ποια συναισθήματα μπορούν να διδαχθούν στην αντιστοίχιση των εκφράσεων με το μήνυμα που μεταφέρεται. Μπορούν να εξασκηθούν μέχρι να τους είναι εύκολο, θα είναι όμως πάντα μηχανικό, και όχι αβίαστα.

Όταν ένας μαθητής στο Προπαρασκευαστικό Σχολείο Γουίνστον έχει βιώσει μια αρνητική κοινωνική αλληλεπίδραση, ο καθηγητής του θα τον βοηθήσει να το αναλύσει, θα το σπάσει σε κομμάτια για να βοηθήσει τον μαθητή να δει τι συνέβη και ποιο είναι το σημείο που του δημιουργεί πρόβλημα, ή μπορεί να μάθει να το κάνει διαφορετικά την επόμενη φορά.

Προβλήματα με την οργάνωση

Τα παιδιά που έχουν προβλήματα με τις εκτελεστικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που έχουν διαγνωστεί με ΔΕΠΥ, μπορεί να κατανοούν την πληροφορία στην οποία προσπαθούν να απαντήσουν, δυσκολεύονται όμως να την οργανώσουν και να την ιεραρχήσουν. Μπορεί να μην επιλέξουν το σωστό ερέθισμα για να απαντήσουν -αδιαφορώντας, για παράδειγμα, για την ερώτηση που έκανε ο δάσκαλος,  δίνοντας, αντί αυτού, προσοχή στο σχόλιο που έκανε ένας συμμαθητής. Ή ικανοποιούν την παρόρμηση να πουν κάτι αγενές επειδή ο εγκέφαλός τους δεν τους επισημαίνει ότι οι συνέπειες θα είναι κακές.

Όταν αυτά τα παιδιά έχουν παρελθόν στο να αγνοούν τις μορφές εξουσίας ή ξεφουρνίζουν κάτι μη κοινωνικά αποδεκτό, παίρνουν αρνητική ανατροφοδότηση. «Η προσωπική τους αφήγηση μετατρέπεται στο ότι κάνουν συνεχώς λάθος» λέει ο Μπεζσίλκο, «ότι δεν είναι έξυπνοι, αλλά παρορμητικοί και κοινωνικά απροσάρμοστοι. Μπορεί και να μην χρειάζεται να είναι έτσι.»

Αυτά τα παιδιά δεν είναι κοινωνικά ανόητα· απλά δεν κάνουν απαραίτητα τις σωστές επιλογές για το ποιες είναι οι νύξεις στις οποίες πρέπει να ανταποκριθούν, ή για το πως να οργανώσουν την απάντησή τους αποτελεσματικά. Η αυτορρύθμιση, ή η αποτελεσματική διαχείριση της συμπεριφοράς τους είναι κάτι πάνω στο οποίο πρέπει να δουλέψουν.

Στο Σχολείο Γουίνστον ο στόχος είναι να καταφέρουν τα παιδιά να καταλάβουν πως οι αδυναμίες των εκτελεστικών τους λειτουργιών επηρεάζει τόσο την ικανότητά τους να δημιουργούν σχέσεις με τα άλλα παιδιά όσο και την ικανότητά τους να λύνουν σύνθετα μαθηματικά προβλήματα. Ο στόχος είναι να βοηθηθούν οι μαθητές να γίνουν πιο ανθεκτικοί, και ανοιχτοί στην ανατροφοδότηση όταν κάνουν λάθη σημειώνει ο Μπεζσίλκο. «Θα μπορούσαμε να πούμε σε έναν μαθητή «Έχεις πάρει μια λάθος απόφαση που έγινε η αιτία για μια αρνητική αντίδραση από τον συμμαθητή σου, και η απάντησή σου ήταν να αποσυρθείς». Πρέπει να τους διδάξουμε τι είναι η αυτορρύθμιση, όταν γίνεται σωστά, και πως να την επιτύχουν.»

Το να δουλέψεις πάνω στην αυτορρύθμιση με τον ίδιο τρόπο που δουλεύεις στα μαθηματικά ή στην κατανόηση της ανάγνωσης είναι μια εργασία που τα παιδιά μπορούν να δουν ως εποικοδομητική, προσθέτει ο Μπεζσίλκο. Ωστόσο, μόνο εάν παρουσιάζεται με αυτόν τον τρόπο, και όχι ως: «Είσαι τόσο ανοργάνωτος! Πρέπει να προσέχεις!»

Προβλήματα στην ανάκτηση των λέξεων

Για τα παιδιά με δυσλεξία, το πρόβλημα συνήθως δεν έγκειται στην ανάγνωση των μη-λεκτικών σημείων ή στην κατανόηση των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων και τη γνώση να απαντά κατάλληλα. Σε όλα αυτά μπορεί και να διαπρέπουν. Επειδή όμως η βασική αποκωδικοποίηση της γλώσσας και η παρακολούθηση των πολλαπλών βημάτων δεν γίνεται χωρίς κόπο γι αυτούς, ίσως να δυσκολεύονται με την γρήγορη ανάκτηση των λέξεων.

Αυτό τα επηρεάζει όχι μόνο όταν διαβάζουν και γράφουν, αλλά επίσης όταν μιλούν. Όταν μιλάνε, το λεξιλόγιό τους δεν είναι τόσο αναπτυγμένο όσο θα μπορούσε να είναι και η προφορική τους έκφραση μπορεί να είναι ανακριβής και ιδιότροπη εξαιτίας της δυσκολίας τους να ανακτήσουν λέξεις, ή γιατί δεν χρησιμοποιούν τη σωστή λέξη.

«Ως αποτέλεσμα, διακυβεύεται η ικανότητά τους να λειτουργήσουν γλωσσικά», εξηγεί ο Μπεζσίλκο. Κι ενώ μπορεί να είναι καλοί στην μη-λεκτική διάσταση, όσο η κοινωνικοποίηση γίνεται όλο και πιο λεκτική, μπορεί να φανούν απλοϊκοί, ή ανώριμοι, ή απλά ότι «δεν το ‘χουν» σε σχέση με τους συμμαθητές τους.

Ο Μπεζσίλκο έχει δει παιδιά με τέτοιο προφίλ να εκφοβίζονται στα προηγούμενα σχολεία τους εξαιτίας της κοινωνικής τους αδεξιότητας. «Ακόμα και αν τα γλωσσικά θέματα της δυσλεξίας δεν έχουν άμεση επίπτωση στην κοινωνικοποίηση» σημειώνει, «μπορεί πάραυτα να μειώσει την αυτοπεποίθηση τους σε βαθμό τέτοιο που να απαιτεί από τους καθηγητές να ξαναχτίσουν δεξιότητες όπως ανθεκτικότητα και αυτοσυνηγορία».

Έλλειψη αυτοπεποίθησης

Η αυτοπεποίθηση μπορεί να είναι θέμα για τα παιδιά που δεν αντιμετωπίζουν καμία αναπτυξιακή διαταραχή, φυσικά. Όμως όταν τα παιδιά που αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια στην μάθηση θα έχουν παλέψει σε διάφορες τάξεις όπου κύρια εστίαση είναι η ανάγνωση και η γραφή, η αυτοπεποίθησή τους μπορεί να έχει υποστεί σοβαρή ζημιά.

Αν δεν έχουν διαγνωστεί, θα έχουν μάλλον κατηγορηθεί ότι δεν έχουν προσπαθήσει αρκετά να μάθουν – ή ότι δεν προσέχουν τα πράγματά τους ή ότι δεν τελειώνουν τις εργασίες τους – και θα έχουν σίγουρα ξεκινήσει να ανησυχούν ότι δεν είναι τόσο έξυπνα όσο τα άλλα παιδιά. Πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ ή δυσλεξία (ή και τα δυο) προσπαθούν να κρύψουν την πάλη που κάνουν και τον κόπο που καταβάλλουν για να μην καταλάβουν τα άλλα παιδιά ότι έχουν κάποιο πρόβλημα.

«Παιδιά που νιώθουν άσχημα για τον εαυτό τους και ντρέπονται για την αποτυχία τους σε βασικές δεξιότητες, θα έχουν δυσκολίες αλληλεπιδρώντας με τους συμμαθητές τους» σημειώνει ο Μπεζσίλκο.

Γι αυτά τα παιδιά, το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε είναι να τα βοηθήσουμε να καταλάβουν ότι είναι το ίδιο έξυπνα όσο και τα άλλα, και ότι μπορούν να προλάβουν τους συμμαθητές τους με την κατάλληλη υποστήριξη. Και, φυσικά, το επόμενο βήμα είναι να τους δώσουμε αυτή την υποστήριξη, να βοηθηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν τις απαιτούμενες δεξιότητες και στρατηγικές που θα τους επιτρέψουν να δουλέψουν στο βασικό τους πρόβλημα ώστε να έχουν μια ευκαιρία να πετύχουν – τόσο ακαδημαϊκά όσο και κοινωνικά.

Αν μια παράξενη κοινωνική συμπεριφορά γίνεται αντιληπτή ως μια λειτουργία από ελλιπείς δεξιότητες, εξουδετερώνονται οι καταστάσεις όπου γονείς, καθηγητές και άλλοι ενήλικες συνήθως χάνουν την ψυχραιμία τους, κάνοντας χειρότερη την θέση στην οποία βρίσκεται το παιδί.

Ως ενήλικες, συνηθίζουμε όλοι εμείς να αντιδρούμε συναισθηματικά όταν τα παιδιά δεν κάνουν αυτό που θέλουμε να κάνουν κοινωνικά, σημειώνει ο Μπεζσίλκο. «Κανείς ποτέ δεν αποκάλεσε κάποιον κακό παιδί επειδή δεν καταλαβαίνει σωστά τις λέξεις. Όμως αν είναι παρορμητικός στην τάξη και πετάγεται λέγοντας κάτι στον καθηγητή του, τότε εκείνος μπορεί να εκνευριστεί».

Σε πολλά σχολεία, όταν υπάρχει μια συναισθηματική σύγκρουση μεταξύ μαθητών και καθηγητών, κανείς δεν σκέφτεται καθαρά, συμπληρώνει, κι αυτό μειώνει την πιθανότητα μάθησης. «Έτσι, προσπαθούμε να δούμε τα λάθη και την αποκατάσταση αυτών των λαθών σαν μια λογική διαδικασία βασισμένη σε δεξιότητες» λέει, «παρά να στέλνονται τα παιδιά στο γραφείο του διευθυντή».

Το άρθρο αυτό έγινε σε συνεργασία με το  Προπαρασκευαστικό Σχολείο Γουίνστον, ένα σχολείο στη Νέα Υόρκη που ειδικεύεται στη διδασκαλία με μαθητές που έχουν μαθησιακές δυσκολίες.

Μετάφραση/ Προσαρμογή από: www.childmind.org

Το άρθρο Κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες εμφανίστηκε πρώτα στο iKid.

Δημιουργικός (επίθετο): Ένας δημιουργικός άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να εφεύρει και να αναπτύξει πρωτότυπες ιδέες

• Συνώνυμα: ευφάνταστος, χαρισματικός, εφευρετικός

Δημιουργικότητα (ουσιαστικό): Πρόκειται για μια ικανότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί και να αναπτυχθεί. Όλοι μας διαθέτουμε ένα μεγάλο απόθεμα δημιουργικότητας που δεν έχουμε κατορθώσει να αξιοποιήσουμε.

• Συνώνυμα: φαντασία, ταλέντο, έμπνευση, παραγωγικότητα

Όταν μιλάμε για δημιουργικότητα, δεν αναφερόμαστε αποκλειστικά και μόνο στα καλλιτεχνικά (ένας πίνακας ζωγραφικής, ένα γλυπτό, ένα ποίημα), αλλά σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας. Προέρχεται από την τάση του ανθρώπου για γνώση και εσωτερική ελευθερία που οδηγεί στην επιτυχία και, κατ’ επέκταση, στην ευτυχία. Αλεξάνδρα Βάσιλα

Τι είναι ακριβώς αυτό που κάνει έναν άνθρωπο δημιουργικό;

Οι ευκαιρίες για δημιουργική έμπνευση είναι γύρω μας, είναι παντού. Η  δημιουργικότητα μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους, από τον τρόπο με τον οποίο φτιάχνετε  μια παρουσίαση για την εργασία σας, μέχρι τον αρμονικό τρόπο που μαγειρεύετε ένα δείπνο.

Τα χαρακτηριστικά των δημιουργικών ανθρώπων είναι χαρακτηριστικά που όλοι μπορούμε να καλλιεργήσουμε, αν ανοίξουμε τον νου ώστε να σκέφτεται με περισσότερη ελαστικότητα και πλαστικότητα. Ο Csikszentmihalyi αναφέρει ότι οι πολύ δημιουργικοί άνθρωποι τείνουν να:

• είναι ενεργητικοί, αλλά και εστιασμένοι
• είναι έξυπνοι, αλλά επίσης και αφελείς
• είναι παιχνιδιάρικοι, αλλά και πειθαρχημένοι
• είναι εξωστρεφείς και ταυτόχρονα εσωστρεφείς
• είναι περήφανοι και σεμνοί
• δεν επιβαρύνονται από άκαμπτους στερεότυπους ρόλους των δύο φύλων
• είναι συντηρητικοί, αλλά και επαναστάτες
• είναι παθιασμένοι, αλλά αντικειμενικοί για το έργο τους
• είναι ρεαλιστές, αλλά και ονειροπόλοι
• Οι δημιουργικοί άνθρωποι είναι ευαίσθητοι και ανοιχτοί στην εμπειρία, αλλά ευτυχισμένοι και χαρούμενοι

Το να είσαι δημιουργικός σημαίνει:

• να λύσεις ένα πρόβλημα με νέο τρόπο
• να αλλάζεις την προοπτικής σου
• να παίρνεις κινδύνους και να αγνοείς αμφιβολίες
• να αντιμετωπίζεις τους φόβους σου
• να σπας τη ρουτίνα κάνοντας κάτι διαφορετικό
• να χαρτογραφήσεις χιλιάδες διαφορετικές διαδρομές για να φτάσεις σε έναν προορισμό
• να προκαλείς τον εαυτό σου κάθε μέρα
• να ψάχνεις για έμπνευση ακόμα και κει που δεν το περιμένεις
• να κάνεις ανόητες ερωτήσεις
• να δημιουργείς χωρίς κριτική

Ίσως το πιο δύσκολο πράγμα για τον  δημιουργικό άνθρωπο, είναι η αίσθηση της απώλειας και της κενότητας που βιώνει όταν, για κάποιο λόγο, δεν μπορεί να δουλέψει. Αυτό είναι ιδιαίτερα οδυνηρό όταν ένα άτομο αισθάνεται ότι η δημιουργικότητά του έχει  στεγνώνει.

Εάν ανήκεις σε αυτή την κατηγορία των ανθρώπων, παρακάτω αναφέρονται μερικοί απλοί και κομψοί τρόποι για να εμπνευστείς:

Η πιο σημαντική και σταθερή ποιότητα, σε όλα τα δημιουργικά άτομα, είναι η ικανότητα να απολαμβάνουν τη διαδικασία της δημιουργίας. Χωρίς αυτό το χαρακτηριστικό, οι ποιητές θα είχαν παραιτηθεί από την προσπάθεια για τελειότητα και θα έγραφαν μόνο εμπορικά σποτάκια, οι οικονομολόγοι θα εργάζονταν στις τράπεζες, όπου θα κέρδιζαν τουλάχιστον τα διπλάσια χρήματα, από ότι στα πανεπιστήμια που εργάζονται  και οι φυσικοί θα σταματούσαν να κάνουν βασική έρευνα και θα εντασσόταν σε βιομηχανικά εργαστήρια, όπου οι συνθήκες είναι καλύτερες και οι προσδοκίες πιο προβλέψιμες.

Δημιουργικότητα σημαίνει ότι γνωρίζεις πώς να βρεις τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ δύο εντελώς τυχαίων ιδεών. Το να είσαι δημιουργικός, σημαίνει ότι σκέφτεσαι.

Το άρθρο Δημιουργικοί άνθρωποι εμφανίστηκε πρώτα στο iKid.

Κατά τη διάρκεια της εφηβείας, ο νέος μαθαίνει να παίρνει αποφάσεις, που καθοδηγούνται από προσωπικές αξίες και απόψεις και δοκιμάζουν την ηθική και τις πεποιθήσεις του.  Στην ιδανική περίπτωση, ορισμένες αξίες, έχουν ήδη καθιερωθεί στην πρώιμη παιδική ηλικία με την επιρροή της οικογένειας, των φίλων και του περιβάλλοντός του.

Κατά τη λήψη αυτών των επιλογών ή αποφάσεων, οι έφηβοι αρχίζουν να βελτιώσουν το σύνολο των προσωπικών τους αξιών. Η δουλειά της οικογένειας είναι να ενισχύσει τον έφηβο αυτά τα δύσκολα χρόνια.

Οι γονείς ως πρότυπα

Οι γονείς λειτουργούν ως σταθερά πρότυπα για τα παιδιά τους. Παρόλο που ίσως να μην το καταλαβαίνεις, το παιδί σου σε παρακολουθεί – έτσι πρέπει να  αναγνωρίζεις τα μηνύματα που στέλνεις. Αναρωτήσου και σκέψου τις αξίες που εκθέτεις μέσω της δικής σου συμπεριφοράς:

• Είσαι πάντα ειλικρινής;
• Δείχνεις σεβασμό για τους άλλους ανθρώπους;
• Αποφεύγεις τα κουτσομπολιά;
• Χρησιμοποιείς καλές συνήθειες, όπως η υγιεινή;
• Θεωρείς τη δική σου ζωή πολύτιμη; Για για παράδειγμα, αναζητάς χόμπι και επιδιώκεις πράγματα που να σε ευχαριστούν;
• Έχεις σταθερούς φίλους που σέβεσαι και απολαμβάνεις την παρέα τους;
• Είσαι υπερήφανος  γι΄ αυτό που κάνεις στο σπίτι και στην εργασία σου;

Μπορείτε να ενισχύσετε το σύστημα αξιών σας εκμεταλλευόμενοι την αξιοποίηση της εκπαίδευσης και με συζητήσεις εφ΄όλης της ύλης με το παιδί σας.

Αλλά πιο σημαντικό είναι να ενισχύετε συνεχώς τις δικές σας αξίες μέσω των πράξεων σας, του λόγου σας και της συνέπειας σας. Η ασυνέπεια θα μπερδέψει τον έφηβό σας και θα κάνει δύσκολο να καθορίσετε ποιες είναι οι πραγματικές σας αξίες.

Σχέσεις γονέων-έφηβων

Μια από τις πιο βαθιές αλλαγές στο σχέσεις γονέα-έφηβου είναι ο ποιοτικός χρόνος που περνούν μαζί. Οι έφηβοι βρίσκονται στο  σπίτι πολύ λιγότερο από ό, τι τα προηγούμενα χρόνια και, όταν είναι σπίτι, είναι συνήθως στο δωμάτιό τους, απολαμβάνοντας την ιδιωτική τους ζωή – ακούγοντας μουσική, συνομιλώντας με φίλους, κάνοντας τις εργασίες τους  κλπ. Οι έφηβοι επίσης περνούν διάφορες περιόδους στις οποίες δεν θέλουν να βλέπουν τους γονείς τους καθώς προσπαθούν να διεκδικήσουν  την ανεξαρτησία τους. Αυτό κορυφώνεται γύρω στα 14, αλλά συνήθως ξεθωριάζει γρήγορα.

Ενώ αυτές οι φυσικές τάσεις των εφήβων είναι περισσότερο μια πρόκληση για τους γονείς για αλληλεπίδραση, είναι σημαντικό να αφήσουμε το χρόνο να κυλίσει. Και δεδομένου ότι αυτός ο κοινός χρόνος είναι περιορισμένος ας τον απολαύσουμε!

Αμοιβαίος σεβασμός μέσα στην οικογένεια

Ο σεβασμός είναι μια σημαντική αξία που μαθαίνεται στο σπίτι. Τα παιδιά γύρω στα 14 με 15 έχουν πλήρη επίγνωση για το τι είναι ο σεβασμός. Παρόλο που το στιλ κάθε οικογένειας διαφέρει, υπάρχουν κάποιες σταθερές αμοιβαίου σεβασμού  που προσαρμόζονται παντού, όπως:

• Οποιοδήποτε προσωνύμιο δεν είναι αποδεκτό. Χαρακτηρίστε την πράξη αν πρέπει, αλλά ποτέ το πρόσωπο.
• Δεν είναι ανεκτός ο σωματικός ή ο λεκτικός εκφοβισμός.
• Δεν επιτρέπονται ταπεινωτικές ή άλλες προσπάθειες για την υποβάθμιση ενός ατόμου
• Ζητάμε συγγνώμη όταν κάνουμε λάθος.
• Ακούμε  χωρίς να διακόπτουμε ό, τι έχουν να πουν οι άλλοι
• Σεβόμαστε τα δικαιώματα των άλλων ανθρώπων στην ιδιωτική ζωή, στην ιδιοκτησία και στις ανεξάρτητες σκέψεις.

Με τη θέσπιση κανόνων για την ομαλή συμβίωση και με τον δέοντα σεβασμό, προωθείτε ένα ανοιχτό, φιλικό και άνετο περιβάλλον για εσάς, το σύντροφό σας και τα παιδιά σας. Αυτές οι οδηγίες μπορούν επίσης να βοηθήσουν τα παιδιά σας να μάθουν πώς να αναπτύξουν ισχυρές, υγιείς σχέσεις με τους άλλους, που βασίζονται στην εμπιστοσύνη και στον σεβασμό.

Το άρθρο  Εφηβεία: Τα χρόνια των συγκρούσεων, τα χρόνια της ωρίμανσης εμφανίστηκε πρώτα στο iKid.

• Η πρώτη μίμηση που μαθαίνουν τα παιδιά συνειδητά είναι η μίμηση απλών πράξεων με τη χρήση αντικειμένων. Η απλή μίμηση με αντικείμενα περιλαμβάνει την εκτέλεση πράξεων για τις οποίες προορίζεται το αντικείμενο και ιδιαίτερα με αντικείμενα που μπορούν να τραβήξουν την προσοχή του παιδιού, όπως για παράδειγμα μία κουδουνίστρα. Το παιδί δεν θα δυσκολευτεί να κουνήσει την κουδουνίστρα, αφού είναι φτιαγμένη γι’ αυτό, και επιπλέον, ο θόρυβος θα τραβήξει την προσοχή του. Επίσης, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να πετύχει τη μίμηση ακόμη και τυχαία, καθώς αρκεί να κουνήσει έστω και ελάχιστα την κουδουνίστρα για να κάνει θόρυβο. Ένα άλλο παράδειγμα είναι το να κυλήσετε ένα αυτοκινητάκι. Παράλληλα, μπορείτε να κάνετε ήχους αυτοκινήτου για να τραβήξετε ακόμη περισσότερο την προσοχή του παιδιού. Όταν το παιδί σας μιμείται επιτυχώς, έστω κι αν μιμείται μέρος της πράξης σας, δείξτε ενθουσιασμό προκειμένου να καταλάβει ότι αυτό ακριβώς είναι που περιμένατε από εκείνο. Έτσι, θα αρχίσει να κατανοεί τη διαδικασία της μίμησης.
• Ένα άλλο είδος μίμησης είναι η εκτέλεση πράξεων με χρήση αντικειμένων διαφορετική από τη συνηθισμένη, όπως το να κυλήσετε μία μπαγκέτα από τη μία άκρη του τραπεζιού στην άλλη αντί να τη χρησιμοποιήσετε για να χτυπήσετε ένα τύμπανο. Και σε αυτήν την περίπτωση, βοηθάει το να κάνετε ήχους ή ό,τι άλλο πιστεύετε ότι θα τραβήξει την προσοχή του παιδιού και θα το κάνει να διασκεδάσει. Εναλλακτικά, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μία χτένα για να ξύσετε το τραπέζι ή να χτυπήσετε κάποιο έπιπλο με ένα κουτάλι. Σε κάθε περίπτωση, προσπαθήστε να χρησιμοποιήσετε αντικείμενα που το παιδί θα βρει ενδιαφέροντα και θα τραβήξουν την προσοχή του.

Είναι πιο εύκολο να γίνεται η διαδικασία της μίμησης ταυτόχρονα αντί για διαδοχικά και να χρησιμοποιούνται ίδια αντικείμενα κατά τη μίμηση, οπότε επιλέξτε αντικείμενα καθημερινής χρήσης όπως κουτάλια ή πλαστικά τουβλάκια.

• Από τα απλά είδη μίμησης, το πιο δύσκολο για το παιδί είναι να μιμηθεί πράξεις κατά τη διάρκεια των οποίων δεν μπορεί να έχει εικόνα του εαυτού του. Για παράδειγμα, είναι δύσκολο να σας μιμηθεί όταν κρατάτε κάτι πάνω απ’ το κεφάλι σας, καθώς δεν μπορεί να έχει εικόνα του εαυτού του την ώρα της μίμησης κι επομένως αδυνατεί να κρίνει αν μιμείται σωστά ή όχι.
• Η διαδικασία της μίμησης με χρήση αντικειμένων μπορεί να έχει και πιο σύνθετη μορφή. Αν το παιδί σας κατανοεί μη λεκτικές οπτικές δραστηριότητες όπως να ταιριάζει χρώματα και να φτιάχνει κατασκευές με τουβλάκια, μπορείτε να παίξετε παιχνίδια μίμησης με χρωματιστά τουβλάκια. Για παράδειγμα, χτίστε έναν πύργο με τρία τουβλάκια διαφορετικού χρώματος. Ύστερα, δώστε στο παιδί τρία ίδια τουβλάκια και ζητήστε του να κατασκευάσει έναν πύργο ίδιο με τον δικό σας.
• Η μίμηση των κινήσεων του σώματος έρχονται συνήθως μετά από την πετυχημένη μίμηση πράξεων με τη χρήση αντικειμένων. Η μίμηση κινήσεων είναι πιο δύσκολη, καθώς το παιδί πρέπει να θυμάται την κίνηση που κάνατε και μετά να τη μιμηθεί. Θα ήταν καλό να ξεκινήσετε με απλές κινήσεις που θα μπορεί εύκολα το παιδί να παρατηρήσει και που θα μπορεί να δει και τον εαυτό του όταν προσπαθεί να εκτελέσει την ίδια πράξη. Μία καλή ιδέα για να ξεκινήσετε είναι το χειροκρότημα μία πράξη που πολλά παιδιά κάνουν αυθόρμητα. Με το χειροκρότημα δημιουργείται θόρυβος και μπορείς να δεις και τον εαυτό σου και τον άλλον όταν κάνετε την πράξη ταυτόχρονα. Εναλλακτικά, μπορείτε να χτυπήσετε το τραπέζι, να κουνήσετε τα χέρια σας στον αέρα ή να προσποιηθείτε ότι πετάτε απλώνοντας τα χέρια σας. Συνήθως, είναι ευκολότερο να ξεκινήσετε με απλές κινήσεις πριν προχωρήσετε σε πιο περίπλοκες, όπως οι κινήσεις των δακτύλων. Οι πιο σύνθετες κινήσεις που είναι δύσκολο να παρατηρήσει κανείς, εντάσσονται αργότερα.
• Μία πιο δύσκολη μορφή μίμησης κινήσεων του σώματος είναι η ταυτόχρονη μίμηση δύο πράξεων. Για παράδειγμα, μπορείτε να ζητήσετε από το παιδί να ακουμπήσει τον ώμο του και ταυτόχρονα να βγάλει τη γλώσσα του.
• Η μίμηση μίας σειράς πράξεων είναι η πιο δύσκολη μορφή μίμησης. Η διαδοχική μίμηση θα πρέπει αρχικά να γίνεται με δύο απλές πράξεις όπως χειροκρότημα πριν το χτύπημα του τραπεζιού. Μετά μπορείτε να εντάξετε περισσότερες διαδοχικές πράξεις και πιο σύνθετες κινήσεις. Η ικανότητα να εκτελεί το παιδί συγκεκριμένες πράξεις στη σωστή ακολουθία μπορεί να ερμηνευτεί και ως ικανότητα να εκτελεί δραστηριότητες πολλαπλών βημάτων ή στο να μετράει σωστά.

Αναπτύσσοντας τις δεξιότητες μίμησης του παιδιού σας

Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία της μίμησης για τη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού, αναφέρονται παρακάτω κάποιοι τρόποι με τους οποίους μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να αναπτύξει τις δεξιότητες μίμησης:

• Να είστε πρόσωπο με πρόσωπο με το παιδί και να διατηρείτε βλεμματική επαφή. Προσπαθήστε να χρησιμοποιείτε ένα αντικείμενο που το παιδί βρίσκει ενδιαφέρον για να διατηρήσετε την προσοχή του και να μείνει το βλέμμα του επικεντρωμένο σε αυτό.
• Αντί να προσπαθείτε μόνο να κάνετε το παιδί να μιμηθεί εσάς, αντιστρέψτε τους ρόλους και μιμηθείτε εσείς το παιδί. Για παράδειγμα, μιμηθείτε τους ήχους ή τις εκφράσεις του προσώπου του παιδιού σας, ή παρακολουθήστε το την ώρα που παίζει και μιμηθείτε τις πράξεις του.
• Τραγουδήστε ξανά και ξανά τα ίδια τραγούδια στο παιδί μέχρι να αρχίσει να τραγουδάει κι εκείνο ή να μιμείται τις κινήσεις σας.
• Κάντε ήχους ζώων και ενθαρρύνετε το παιδί να σας μιμηθεί.

Πηγές:

www.teacch.com

www.1to1therapy.ca

Το άρθρο Μίμηση, μία σημαντική δεξιότητα εμφανίστηκε πρώτα στο iKid.

Η διάγνωση Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ γίνεται συνήθως σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, αλλά μπορεί να αφορά και παιδιά από τριών ετών.

Είναι αναμενόμενο τα παιδιά προσχολικής ηλικίας να είναι κινητικά και παρορμητικά και να λειτουργούν αυθόρμητα αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Κάποια παιδιά όμως είναι υπερβολικά κινητικά και τόσο παρορμητικά που οι γονείς αδυνατούν να τα διαχειριστούν. Σε περίπτωση που αυτό οφείλεται στη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας, μία έγκυρη διάγνωση και θεραπεία μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να ελέγξουν την παρορμητική συμπεριφορά τους, η οποία δυσκολεύει όχι μόνο τα ίδια, αλλά και τις οικογένειές τους. Με την κατάλληλη βοήθεια, μπορεί να βελτιώσουν τις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους και να μάθουν να συμμετέχουν σε δραστηριότητες αντίστοιχες της ηλικίας τους. Είναι όμως σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η θεραπεία που προτείνεται για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας διαφέρει από εκείνη των παιδιών μεγαλύτερης ηλικίας.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η συμπεριφορική θεραπεία είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας με ΔΕΠΥ και η φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να εξετάζεται ως ενδεχόμενο μόνο αν η συμπεριφορική θεραπεία είναι ανέφικτη ή αναποτελεσματική, ή αν το παιδί ή η οικογένεια διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο σωματικής βλάβης.

Πώς γίνεται η διάγνωση σε παιδιά προσχολικής ηλικίας;

Τα περισσότερα παιδιά προσχολικής ηλικίας με ΔΕΠΥ είναι υπερκινητικά και ιδιαίτερα παρορμητικά. Σύμφωνα με ειδικούς, μέχρι την ηλικία των τεσσάρων ετών τα παιδιά πρέπει να είναι σε θέση να ακολουθούν το 75-80% των οδηγιών που τους δίνονται, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τα παιδιά με ΔΕΠΥ συνήθως φτάνει στο 10%. Υπογραμμίζεται όμως ότι, καθώς τα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης ηλικίας (υπερκινητικότητα, παρορμητικότητα και έλλειψη προσοχής) συμπίπτουν με αυτά της ΔΕΠΥ, η διαδικασία της διάγνωσης απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, ενώ δεν θεωρείται επαρκής για αξιόπιστο αποτέλεσμα αποκλειστικά η διαδικασία της αξιολόγησης. Είναι εξίσου απαραίτητη η συλλογή επιπλέον στοιχείων μέσα από ερωτηματολόγια που συμπληρώνουν οι γονείς και άτομα που ανήκουν στο κοντινό περιβάλλον του παιδιού.

Είναι ακόμη πιο δύσκολο να αξιολογηθούν παιδιά που δεν έχουν ενταχθεί ακόμα σε κάποιο πλαίσιο, καθώς η συμπεριφορά τους δεν μπορεί να συγκριθεί άμεσα με αυτήν παιδιών της ίδιας ηλικίας. Μάλιστα, θεωρείται ότι ο παιδικός σταθμός αποτελεί ένα μέσο για να διαπιστώσουν οι γονείς με υπερκινητικά παιδιά αν η συμπεριφορά των παιδιών τους εντάσσεται στα όρια του συνηθισμένου.

Συμπεριφορική Θεραπεία

Για την αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, προτείνεται η εκπαίδευση των γονέων σε τεχνικές διαχείρισης της συμπεριφοράς. Η Διάσπαση Ελλειμματικής Προσοχής δεν οφείλεται σε καμία περίπτωση στην αναποτελεσματικότητα των γονέων, ωστόσο σίγουρα μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπισή της. Μέσω προγραμμάτων, οι γονείς μπορούν να μάθουν να διαμορφώνουν τη συμπεριφορά των παιδιών μικρής ηλικίας, με στόχο να βελτιωθεί η ικανότητα των παιδιών να ακολουθούν οδηγίες και να ελέγχουν την παρορμητικότητά τους.

Ειδικοί υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη μέθοδος είναι προτιμότερη από τη θεραπεία των ίδιων των παιδιών, καθώς είναι πιο αποτελεσματικό να αλλάξει το περιβάλλον του παιδιού προκειμένου να προσαρμοστεί στις ανάγκες του. Οι γονείς μαθαίνουν να χρησιμοποιούν κατάλληλα τον έπαινο ή τη θετική ενίσχυση προκειμένου να ενθαρρύνουν συγκεκριμένες συμπεριφορές, ενώ αντίστοιχα μαθαίνουν τρόπους για να επιπλήττουν τα παιδιά με τον σωστό τρόπο όταν χρειάζεται. Έτσι, τα παιδιά μαθαίνουν να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους στις προσδοκίες της οικογένειας, με αποτέλεσμα να μειώνονται σημαντικά οι διαφωνίες στο οικογενειακό περιβάλλον. Η εκπαίδευση των γονέων είναι πιο αποτελεσματική όσο τα παιδιά είναι ακόμα στην προσχολική ηλικία, καθώς τότε μπορούν να τα επηρεάσουν περισσότερο.

Σημαντική θεωρείται και η ένταξη των παιδιών σε δομημένο σχολικό πλαίσιο. Οι γονείς των παιδιών με δυσκολίες στη συμπεριφορά συχνά κρίνουν προτιμότερο να διακόψουν τον παιδικό σταθμό, ενώ στην πραγματικότητα χρειάζεται η παροχή ενός ακόμα πιο δομημένου περιβάλλοντος. Το σχολικό πλαίσιο δίνει στα παιδιά την ευκαιρία να μάθουν να κοινωνικοποιούνται, ενώ είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα συγκεκριμένα παιδιά να έχουν μάθει να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις ενός δομημένου περιβάλλοντος πριν το νηπιαγωγείο.

Πότε χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή;

Η φαρμακευτική αγωγή πρέπει να χρησιμοποιείται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας μόνο σε περίπτωση που η συμπεριφορική θεραπεία δεν ήταν αποτελεσματική ή αν η συμπεριφορά τους είναι τόσο ακραία σε βαθμό που γίνεται επικίνδυνη ή επηρεάζει την καθημερινότητά τους. Επιπλέον, παρόλο που τα φάρμακα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά όταν χορηγούνται σε παιδιά λίγο μεγαλύτερης ηλικίας, όταν πρόκειται για παιδιά προσχολικής ηλικίας, το ποσοστό επιτυχίας της αγωγής να μειώνεται από 75 σε 50%. Οι περιπτώσεις στις οποίες η φαρμακευτική αγωγή κρίνεται προτιμότερη είναι οι εξής:

• Η συμπεριφορική θεραπεία δεν είχε αποτέλεσμα.
• Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος αυτοτραυματισμού.
• Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος τραυματισμού ατόμων στο περιβάλλον του παιδιού.
• Προκύπτει το ενδεχόμενο αποβολής από το σχολείο.
• Υπάρχει ιστορικό ΔΕΠΥ στην οικογένεια.
• Πιθανή βλάβη στο κεντρικό λειτουργικό σύστημα.
• Τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ παρεμποδίζουν άλλες θεραπείες, όπως λογοθεραπεία, εργοθεραπεία ή φυσικοθεραπεία.
• Ο γονιός/ κηδεμόνας του παιδιού είναι στα πρόθυρα συναισθηματικής κατάρρευσης λόγω της συμπεριφοράς του.
• Οι γονείς του παιδιού βρίσκονται στα πρόθυρα διαζυγίου λόγω της συμπεριφοράς του παιδιού.

Οι ειδικοί ωστόσο τονίζουν ότι η φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να αποτελεί την τελευταία εναλλακτική και να εξετάζεται ως ενδεχόμενο μόνο εφόσον δεν λειτουργεί η συμπεριφορική εκπαίδευση, μία μέθοδος που μπορεί να είναι χρήσιμη ακόμα και σε γονείς παιδιών με σημαντικές δυσκολίες συμπεριφοράς, ακόμα και αν δεν υπάρχει διάγνωση για ΔΕΠΥ .

Μετάφραση/Προσαρμογή από: www.childmind.org/article/preschoolers-and-adhd

Το άρθρο Παιδιά προσχολικής ηλικίας και ΔΕΠΥ εμφανίστηκε πρώτα στο iKid.

Ένα παιδί 2 ετών δεν παράγει λέξεις, παρά μόνο μεμονωμένους ήχους, αλλά δείχνει να κατανοεί όσα ακούει. Ένα παιδί 5 ετών, εκφράζεται με απλουστευμένη δομή μιας πρότασης. Ένα παιδί 7 ετών, δε μιλάει καθαρά και λέει «νεγό» αντί για «νερό». Ένα παιδί 3 ετών, μιλάει ακατάπαυστα, αλλά η ομιλία του είναι ακατάληπτη.

Ένας εξειδικευμένος λογοθεραπευτής θα πει ότι τα δύο πρώτα παιδιά έχουν ελλείμματα στον κινητικό σχεδιασμό της ομιλίας ή Εξελικτική Λεκτική Δυσπραξία. Το τρίτο παιδί θα διαγνωστεί με Διαταραχή της Άρθρωσης, ενώ το τέταρτο παιδί με Φωνολογική Διαταραχή. Ποιο είναι όμως το επόμενο βήμα;

ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

Η Εξελικτική Λεκτική Δυσπραξία, χαρακτηρίζεται από την απουσία της ικανότητας σχεδιασμού κινήσεων που προηγούνται της ομιλίας και θεωρείται κινητική διαταραχή της ομιλίας. Τα παιδιά με Εξελικτική Λεκτική Δυσπραξία, αντιμετωπίζουν δυσκολία στη μεταφορά του λεκτικού μηνύματος από τον εγκέφαλο στους αρθρωτές.

Παιδιά που παρουσιάζουν σοβαρή αδυναμία στα χείλη, τη γλώσσα ή σε άλλες δομές, μπορεί να διαγνωστούν με Δυσαρθρία από νευρολόγο. Πολλά παιδιά με εγκεφαλική παράλυση και σκλήρυνση κατά πλάκας παρουσιάζουν επίσης Δυσαρθρία.

Οι κινητικές διαταραχές ομιλίας, εντοπίζονται από τον θεραπευτή, παρατηρώντας το ίδιο το παιδί, αλλά και τον λεκτικό μηχανισμό του και κάνοντας στοματοπροσωπική εξέταση. Κατά την εξέταση, ο λογοθεραπευτής ζητάει από το παιδί να εκτελέσει διάφορες δραστηριότητες (όπως να σουφρώσει τα χείλη του, να φυσήξει, να γλείψει τα χείλη του, να σηκώσει τη γλώσσα του κλπ.), εξετάζει το στόμα του, το παρατηρεί ενώ το παιδί τρώει και ενώ μιλάει. Ο θεραπευτής αξιολογεί επίσης την ικανότητα του παιδιού στην εκτέλεση διαδοχικών λεκτικών κινήσεων. Η Εξελικτική Λεκτική Δυσπραξία περιλαμβάνει αλλοίωση σε σύμφωνα και φωνήεντα, αντικατάσταση ήχων, μη σταθερά λάθη στην επαναλαμβανόμενη παραγωγή μίας λέξης, καθώς και προσωδιακά ελλείμματα (η προσωδία αναφέρεται στον τόνο, την ταχύτητα και τα ρυθμικά χαρακτηριστικά του λόγου).

Για τα παιδιά με Εξελικτική Λεκτική Δυσπραξία, η θεραπεία πρέπει να στοχεύσει στα πρότυπα κίνησης σε συλλαβές, προχωρώντας σταδιακά από τις απλές λέξεις (λέξεις που έχουν τον ίδιο ήχο στην αρχή και το τέλος, όπως «μπαμπά», «μαμά») στις πιο σύνθετες (πολυσύλλαβες λέξεις με πολλούς διαφορετικούς ήχους). Είναι πιθανό επίσης να χρειαστεί να εκπαιδευτούν άμεσα σε κάποιες λειτουργικές απαντήσεις (π.χ. ναι, όχι, θέλω, δεν θέλω, χρειάζομαι, κλπ.). Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις Εξελικτικής Λεκτικής Δυσπραξίας, ίσως χρειαστεί εναλλακτική μορφή επικοινωνίας, όπως νοηματική γλώσσα, πίνακας επικοινωνίας ή μία συσκευή Εναλλακτικής Επικοινωνίας. Σκοπός αυτών δεν είναι να αντικαταστήσουν τον προφορικό λόγο, αλλά αντίθετα, να τον διευκολύνουν, παρέχοντας στο παιδί ένα μέσο επικοινωνίας με τους άλλους. Η θεραπεία πρέπει επίσης να στοχεύσει στην προσωδία. Η τακτική εξάσκηση και η επανάληψη είναι απαραίτητες προκειμένου η θεραπεία να είναι αποτελεσματική. Όταν πρόκειται για Εξελικτική Λεκτική Δυσπραξία, πρέπει, ιδανικά, να γίνονται εντατικές, ατομικές θεραπείες, ενώ αντίθετα, δεν προτείνονται ομαδικές θεραπείες. Τέλος, τα παιδιά με ήπια ή σοβαρά ελλείμματα, χρειάζονται συνήθως αρκετά χρόνια θεραπείας.

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΗΣ

Οι δυσκολίες που μπορεί να παρουσιάζει ένα παιδί στην άρθρωση (π.χ. λέει /θ/ αντί για /s/, όπως «θούπα» αντί για «σούπα» ή «παθ» αντί για «πας», αντικαθιστά το /r/ με το /l/ ή το /γ/ ή κάνει άλλα παρόμοια λάθη μπορεί να αποτελεί δείγμα για διαταραχή της άρθρωσης. Η άρθρωση αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί παράγει έναν ήχο, καθώς επίσης και στον τόπο που τοποθετεί τη γλώσσα, τα χείλη και τα δόντια του.

Κάποια από τα πιο συνηθισμένα λάθη άρθρωσης είναι αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω, όπως επίσης και η αντικατάσταση του /θ/ με το /f/ όπως π.χ. «φυμός» αντί για «θυμός». Μέχρι πρόσφατα, επικρατούσε η άποψη ότι κάποια από τα λάθη άρθρωσης είναι αναπτυξιακά (π.χ. s, l, r) και ότι τα παιδιά ίσως να μην είναι έτοιμα να ξεκινήσουν θεραπεία πριν από κάποια ηλικία (τυπικά 7 ή 8 ετών). Ωστόσο, σύγχρονες έρευνες έχουν διαψεύσει τη συγκεκριμένη θεωρία και υποστηρίζουν ότι είναι προτιμότερο η θεραπεία εγκαίρως και όσο πιο νωρίς ξεκινήσει μία θεραπεία, τόσο πιο επιτυχημένη θα είναι.

Η θεραπεία των διαταραχών της άρθρωσης αποτελείται από ασκήσεις εξάσκησης και διάφορες πρακτικές που αποσκοπούν στο να βοηθηθεί το παιδί να παράγει σωστά τους ήχους. Οι δραστηριότητες μπορεί να δίνονται λεκτικά (π.χ. να του πει ο θεραπευτής τον σωστό τρόπο να τοποθετήσει τη γλώσσα του), οπτικά (π.χ. να ζητηθεί από το παιδί να κοιτάξει το στόμα του θεραπευτή ή το δικό του σ` έναν καθρέφτη) ή απτικά (π.χ. να ζητηθεί από το παιδί να σύρει το δάχτυλό του κατά μήκος του χεριού του καθώς λέει το /s/). Η τακτική εξάσκηση είναι σημαντική προκειμένου η θεραπεία της διαταραχής της άρθρωσης να είναι επιτυχημένη.

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ    

Η φωνολογία είναι το σύνολο των ήχων μίας γλώσσας και δείχνει πώς διαφορετικοί ήχοι συνδυάζονται και σχηματίζουν λέξεις. Τα παιδιά που παρουσιάζουν φωνολογικές διαταραχές δεν γνωρίζουν τους κανόνες βάσει των οποίων οι ήχοι συνδυάζονται για τη δημιουργία λέξεων και χρησιμοποιούν μεθόδους για να απλοποιήσουν τις λέξεις. Οι φωνολογικές διαταραχές σχετίζονται με τη γλώσσα και την ανάγνωση και θεωρούνται πλέον μία γλωσσική διαταραχή. Τα παιδιά που παρουσιάζουν τις συγκεκριμένες διαταραχές είναι δύσκολο να γίνουν αντιληπτά όταν μιλάνε και συνήθως, τα καταλαβαίνουν μόνο οι γονείς τους. Έχουν πολλές πιθανότητες να παρουσιάσουν μαθησιακές δυσκολίες αργότερα και είναι καλό να εντάσσονται σε εντατική θεραπεία αμέσως μετά τη διάγνωση, από την ηλικία των 3 ετών.

Προκειμένου να διαγνωστεί η φωνολογική διαταραχή, χρησιμοποιείται το σύστημα αξιολόγησης Assessment of Phonological Processes ή κάποιο ανεπίσημο αξιολογητικό εργαλείο που να αναλύει (χειρόγραφα ή μέσω υπολογιστή) την ομιλία του παιδιού καθώς εκείνο παράγει 50 λέξεις.

Υπάρχουν πολλές διαφορετικές φωνολογικές διεργασίες τις οποίες θα αξιολογήσει ο θεραπευτής. Μία από τις πιο συνηθισμένες ονομάζεται «απλοποίηση συμφωνικών συμπλεγμάτων». Τα παιδιά που χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη διαδικασία παραλείπουν κάποια από τα φωνήματα σε λέξεις με συμπλέγματα, όπως /bl/, /sp/ και /tr/. Έτσι η λέξη «μπλε» γίνεται «μπε», η λέξη «σπίτι» γίνεται «πίτι» και η λέξη «τρία» γίνεται «τία». Μία άλλη συνηθισμένη μέθοδος ονομάζεται «εμπροσθιοποίηση υπερωικών συμφώνων» και αναφέρεται στη σύγχυση οδοντικών (t, δ, θ, d) και υπερωϊκών (k, γ, χ, g) συμφώνων. Έτσι, για παράδειγμα το «κέρμα» γίνεται «τέρμα».

Μέρος της θεραπείας των φωνολογικών διαδικασιών αποτελεί το να αποκτήσει το παιδί μεγαλύτερη επίγνωση των σωστών συνδυασμών ήχων καθώς και το να εξασκηθεί σε καινούριους συνδυασμούς. Η επίγνωση επιτυγχάνεται μέσω του «ακουστικού ερεθίσματος», όπου ο θεραπευτής, με τη χρήση ακουστικών, επαναλαμβάνει συνεχώς λέξεις με σωστούς συνδυασμούς ήχων. Μία δημοφιλής τεχνική θεραπείας που χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις φωνολογικών διαταραχών τα «ελάχιστα ζεύγη» και σύμφωνα με αυτήν, ο θεραπευτής λέει ένα ζεύγος λέξεων στο παιδί, επιτρέποντάς του αρχικά να διαχωρίσει τις διαφορές μεταξύ παρόμοιων συνδυασμών ήχων και αργότερα, να είναι σε θέση να τους παράγει επιτυχώς. Για παράδειγμα αν ένα παιδί παραλείπει ήχους σε συμφωνικά συμπλέγματα, ένα ζεύγος λέξεων μπορεί να είναι «κύβο»/«σκύβω» ή «τρίβω»/«στρίβω». Αν το πρόβλημα εντοπίζεται στην εμπροσθίοποίηση υπερωϊκών συμφώνων, τότε πιθανό ζεύγος λέξεων μπορεί να είναι «τη»/«γη». Ο θεραπευτής θα χρησιμοποιήσει πολλές διαφορετικές τεχνικές προκειμένου να αξιοποιήσει στο έπακρο τον χρόνο της θεραπείας.

Αυτό που είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό για τις διαταραχές ομιλίας είναι ότι η θεραπεία μπορεί, στις περισσότερες περιπτώσεις, να επιφέρει σημαντική βελτίωση. Όσο πιο νωρίς ξεκινήσει η θεραπεία και όσο πιο εντατική είναι, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει να είναι επιτυχής. Η ομαδική θεραπεία μπορεί να είναι αποτελεσματική για διαταραχές στην άρθρωση και ορισμένα περιστατικά φωνολογικών διαταραχών. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό τα παιδιά με Εξελικτική Λεκτική Δυσπραξία, να λαμβάνουν αρχικά εντατική, ατομική θεραπεία.

Μετάφραση/ Προσαρμογή από:
www.apraxia-kids.org

Το άρθρο Δυσπραξία; Άρθρωση; Φωνολογία; Τι σημαίνει το καθένα από αυτά; εμφανίστηκε πρώτα στο iKid.

Πώς να εντοπίσετε τις μαθησιακές δυσκολίες στην τάξη

Ενδείξεις μαθησιακών δυσκολιών

Οι δάσκαλοι είναι συνήθως οι πρώτοι που εντοπίζουν τις μαθησιακές δυσκολίες των παιδιών. Κάποιες φορές τα σημάδια είναι εμφανή για παράδειγμα, παρά τις συνεχείς προσπάθειες του μαθητή, δεν σημειώνεται καμία πρόοδος στην ανάγνωση ή στις πράξεις πολλαπλασιασμού. Ωστόσο, κάποια παιδιά προσπαθούν με κάθε τρόπο να κρύψουν τις αδυναμίες τους επειδή αισθάνονται άσχημα για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σε τομείς που οι περισσότεροι συνομήλικοί τους δεν δυσκολεύονται καθόλου.

Κάποια λιγότερο εμφανή σημάδια που αποτελούν ενδείξεις για μαθησιακές δυσκολίες είναι τα εξής:

Αδυνατεί να αξιοποιήσει πλήρως τις ικανότητές του

Το ότι ένα παιδί φαίνεται να έχει πολλές δυνατότητες αλλά η επίδοσή του σε ένα συγκεκριμένο μάθημα ή η συνολική σχολική του επίδοση είναι χαμηλή αποτελεί ένδειξη για κάποια μαθησιακή δυσκολία.

Το φαινόμενο αυτό συχνά αναφέρεται ως ασυμφωνία μεταξύ ικανότητας και επίδοσης η απόκλιση δηλαδή μεταξύ του τι θα μπορούσε να κάνει ένας μαθητής και του τι τελικά κάνει.

Αυτό μπορεί να εκδηλώνεται στην τάξη με διάφορους τρόπους:

• Έχει πολύ υψηλές επιδόσεις όταν γράφει εκθέσεις, αλλά δυσκολεύεται πολύ στα μαθηματικά ή το αντίθετο.
• Απαντάει σωστά στις προφορικές ερωτήσεις, αλλά αδυνατεί να εκφράσει τις ιδέες του γραπτώς.
• Η ευφυΐα του είναι εμφανής όταν τον γνωρίζεις, ωστόσο δεν αποτυπώνεται στην επίδοσή του.

Δεν προσπαθεί αρκετά

Τα παιδιά που, παρόλο φαίνονται να έχουν πολλές δυνατότητες, δεν τα πηγαίνουν πολύ καλά στο σχολείο, δίνουν την εντύπωση ότι δεν προσπαθούν όσο θα έπρεπε. Ενήλικες με μαθησιακές δυσκολίες θυμούνται ότι, πριν τη διάγνωση, τους έλεγαν συχνά στο σχολείο ότι δεν προσπαθούν αρκετά. Παιδιά που δίνουν την εντύπωση ότι δεν προσπαθούν, μπορεί στην πραγματικότητα να προσπαθούν πολύ χωρίς αποτελέσματα ή να προσπαθούν να «κρύψουν» μία αδυναμία τους.

Δείχνει αποδιοργανωμένος/η

Αν χρειάζεται να υπενθυμίζετε συνεχώς σε κάποιον μαθητή τι πρέπει να κάνει, ίσως θεωρείτε ότι δεν σας προσέχει, ενώ αυτό που μπορεί να συμβαίνει είναι ότι δυσκολεύεται σε τομείς που απαιτούν βραχυπρόθεσμη μνήμη, όπως το να συγκρατεί, να επεξεργάζεται και να αναπτύσσει καινούριες ιδέες. Φαινόμενο δηλαδή που εμφανίζεται συχνά σε παιδιά με μαθησιακές διαταραχές.

Προσπαθεί να μην κάνει αισθητή την παρουσία του/της

Οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες συχνά προσπαθούν να αποκρύψουν τις δυσκολίες τους από τους δασκάλους και τους συμμαθητές τους. Ακόμα και αν καταφέρνουν, με λίγη παραπάνω προσπάθεια, να ανταπεξέρχονται στις σχολικές απαιτήσεις, η αυτοεκτίμησή τους επηρεάζεται. Τα παιδιά που είναι πολύ ντροπαλά, κάθονται στην τελευταία σειρά και γενικά αποφεύγουν με κάθε τρόπο να κάνουν αισθητή την παρουσία τους στην τάξη, ίσως προσπαθούν να αποκρύψουν κάποια μαθησιακή δυσκολία.

Συμπεριφέρεται άσχημα

Σε πολλές περιπτώσεις, το παιδί αντιδρά με τον ακριβώς αντίθετο τρόπο. Αντί να προσπαθεί να μην κάνει εμφανή την παρουσία του, συμπεριφέρεται άσχημα, προσπαθώντας να δώσει έμφαση σε άλλους τομείς ώστε να περάσουν απαρατήρητες οι αδυναμίες του. Γίνεται επιθετικό, κάνει πολλή φασαρία στην τάξη, ή προσποιείται ότι είναι πολύ «άνετο» για να ασχοληθεί με τις σχολικές του επιδόσεις.

Δεν κάνει τις εργασίες του

Οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες δεν παραδίδουν τις εργασίες τους έγκαιρα ή πολλές φορές και καθόλου. Αυτό μπορεί να συμβαίνει για διάφορους λόγους:

• Το παιδί ντρέπεται να παραδώσει μία λανθασμένη ή ατελή εργασία.
• Λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζει στους τομείς της μνήμης και της οργάνωσης μπορεί να ξεχάσει εντελώς ότι έπρεπε να κάνει κάποια εργασία.
• Ακόμα και όταν τελικά κάνει την εργασία του, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να την ξεχάσει σπίτι.

Είναι λογικό κάθε παιδί να πάει κάποια στιγμή αδιάβαστο στο σχολείο, αλλά αν αυτό συμβαίνει τακτικά σε έναν συγκεκριμένο μαθητή, καλό θα ήταν να εξετάσετε τους λόγους.

Δυσκολία στη διαχείριση του χρόνου

Τα παιδιά με μαθησιακές διαταραχές συχνά αδυνατούν να διαχειριστούν και να οργανώσουν τον χρόνο τους, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα τόσο στο σχολείο, όσο και στο σπίτι. Κάποια ενδεικτικά σημάδια είναι τα εξής:

• Ένα παιδί αργεί να ολοκληρώσει οποιαδήποτε δραστηριότητα, είτε αυτό είναι μία σχολική εργασία, είτε το να βάλει τα παπούτσια του.
• Ένας μαθητής του οποίου οι γονείς αναφέρουν ότι χρειάζεται πολλές ώρες για να ολοκληρώσει τις εργασίες του στο σπίτι.
• Ένα παιδί που καθυστερεί στο σχολείο και δίνει πάντα την εντύπωση ότι βιάζεται ό,τι κι αν κάνει.

Άγχος στα διαγωνίσματα

Είναι λογικό τα παιδιά να δυσκολεύονται κάποιες φορές με τα διαγωνίσματα, αλλά αν ένας μαθητής δείχνει να δυσκολεύεται πιο πολύ από το συνηθισμένο, ίσως έχει κάποια μαθησιακή διαταραχή. Ενδεικτικά σημάδια είναι τα εξής:

• Ένας μαθητής που σε κάθε διαγώνισμα «αγωνίζεται» να τελειώσει εντός του καθορισμένου χρόνου, παρά τις τακτικές υπενθυμίσεις.
• Ένας μαθητής που παραδίδει πάντα τελευταίος τις ασκήσεις που γίνονται στην τάξη.
• Ένας μαθητής που αποτυγχάνει σε διαγωνίσματα για τα οποία είχε προετοιμαστεί.
• Ιδιαίτερα δυσανάγνωστος γραφικός χαρακτήρας.
• Υπερβολικό άγχος πριν από κάθε διαγώνισμα.

Έντονα συναισθήματα

Το σχολείο μπορεί να μετατραπεί σε συναισθηματικό «ναρκοπέδιο» για τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. Είτε λόγω της προσπάθειάς τους να συμβαδίσουν με τους συμμαθητές τους, είτε λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν με τις εργασίες, η αυτοπεποίθηση των παιδιών αυτών είναι εύκολο να κλονιστεί.

• Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες νιώθουν συχνά ντροπή και αμηχανία και η αυτοεκτίμησή τους βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα. Το ότι ένας μαθητής δείχνει να είναι καταθλιπτικός, θλιμμένος ή απογοητευμένος μπορεί να οφείλεται σε κάποια μαθησιακή δυσκολία που δεν έχει διαγνωστεί.
• Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες συνήθως εμφανίζουν πολύ άγχος σε θέματα που σχετίζονται με το σχολείο και αυτό συμβαίνει σε μεγαλύτερο βαθμό πριν τη διάγνωση, που δεν κατανοούν γιατί αδυνατούν να συμβαδίσουν με τους συμμαθητές τους.
• Επιπλέον, τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες αντιμετωπίζουν συχνά πρόβλημα στη διαχείριση των συναισθημάτων τους. Αδυνατούν δηλαδή να επεξεργαστούν και να εξωτερικεύσουν επιτυχώς αυτά που νιώθουν, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματικές εντάσεις. Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν περιπτώσεις παιδιών που χάνουν την ψυχραιμία τους όταν πρέπει να μείνουν σε μία συγκεκριμένη θέση ή που ξεσπούν σε κλάματα όταν τους ζητείται να κάνουν μία δύσκολη εργασία.

Απουσίες

Οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες συχνά κάνουν μεγάλη προσπάθεια να αποφύγουν όποιο θέμα σχετίζεται με το σχολείο και τους αγχώνει ή τους προκαλεί αγωνία. Πιθανά σημάδια είναι τα εξής:

• Υπερβολικός αριθμός απουσιών.
• Απουσιάζουν από το σχολείο ως «άρρωστοι» μέρες που πρόκειται να γράψουν κάποιο σημαντικό διαγώνισμα.
• Αρνούνται να συμμετάσχουν σε απαιτητικές εργασίες.
• Βρίσκουν δικαιολογίες για να βγαίνουν τακτικά από την τάξη όταν δυσκολεύονται.

Με την κατάλληλη προσοχή και υποστήριξη, ένας μαθητής με μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να σημειώσει σημαντική πρόοδο , τόσο στο σχολικό περιβάλλον όσο και έξω από αυτό.

Μετάφραση/ Απόδοση: www.childmind.org/article/recognizing-learning-disorders-in-the-classroom/

Το άρθρο Πώς να εντοπίσετε τις μαθησιακές δυσκολίες στην τάξη εμφανίστηκε πρώτα στο iKid.

Η Lydia Wayman, η οποία ανήκει στο φάσμα του αυτισμού, είναι μία συγγραφέας, ομιλήτρια, blogger και δικηγόρος από το Πίτσμπουρκ των ΗΠΑ. Το ιστολόγιό της, Ο Αυτισμός Μιλάει, είναι το πλέον κατάλληλο για να αντιληφθείς τον κόσμο μέσα από τα μάτια ενός ατόμου με αυτισμό. Ακολουθεί μία εύστοχη ανάρτηση που δημοσίευσε πριν λίγα χρόνια.

10 πράγματα που θα ήθελα να αποδεχτείς, χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις:

1. Μπορεί να είμαι ιδιαίτερα καλή σε ένα πράγμα (για παράδειγμα, στο να θυμάμαι με ακρίβεια συζητήσεις που έγιναν πολλά χρόνια πριν) και αντίθετα, να μην τα πηγαίνω καθόλου καλά σε κάτι άλλο, που ίσως εσένα σου φαίνεται πολύ πιο εύκολο (όπως το να παρακολουθώ τα έσοδα ή να θυμάμαι τη διαδικασία για να αγοράσω τα φάρμακά μου).
2. Το ότι μπορώ να γράψω κάτι, δεν σημαίνει απαραίτητα και ότι θα βρω τις κατάλληλες λέξεις για να το πω.
3. Δεν μου αρέσουν καθόλου οι συναισθηματικές εντάσεις και ιδιαίτερα όταν βρίσκομαι σε δημόσιο χώρο. Αν υπήρχε τρόπος να τις αποφύγω, πίστεψέ με, θα το έκανα.
4. Δεν παριστάνω ποτέ ότι δεν καταλαβαίνω. Αν πω ότι δεν καταλαβαίνω κάτι, σημαίνει ότι πραγματικά δεν το καταλαβαίνω.
5. Κάτι που μπορεί εσένα να σου φαίνεται εντελώς αδιάφορο, όπως η ζώνη του παντελονιού, μπορεί εμένα να μου τραβάει την προσοχή όλη μέρα… ή τουλάχιστον μέχρι να αλλάξω ρούχα. Αν γίνομαι παράξενη, είναι επειδή κάτι αποδιοργανώνει την ηρεμία μου και θα εξακολουθήσω να είμαι παράξενη μέχρι να τροποποιηθεί.
6. Δεν μπορώ να ελέγξω τον ενθουσιασμό μου για τις γάτες. Κατάλαβε ότι κάθε φορά που βλέπω γάτα θα ενθουσιάζομαι και άσε με να το απολαύσω.
7. Συχνά δεν έχω επίγνωση της συμπεριφοράς αυτοτραυματισμού. Πολλές φορές γρατζουνώ, χτυπώ, τσιμπώ ή δαγκώνω τον εαυτό μου και αυτό συμβαίνει ακόμα πιο συχνά όταν για κάποιο λόγο είμαι ταραγμένη. Τη δεδομένη χρονική στιγμή δεν ξέρω τι κάνω. Ακόμα όμως και να είχα επίγνωση, είναι τόσο παρορμητικό που κυριολεκτικά δεν μπορώ να ελέγξω και να σταματήσω τον εαυτό μου. Σκεφτόμενη το γεγονός εκ των υστέρων, προφανώς δεν μου αρέσουν τα αποτελέσματα της συμπεριφοράς μου.
8. Παραμένω πάντα το ίδιο άτομο εσωτερικά, ανεξάρτητα από το πόσο συνδεδεμένη (ή αποκομμένη) δείχνω με το περιβάλλον μου και τους ανθρώπους γύρω μου. Ίσως όντως χρειαστεί να προσαρμόσεις τη συμπεριφορά σου στη διάθεσή μου, αλλά σε παρακαλώ, μην μου συμπεριφέρεσαι σαν να είμαι άλλο άτομο.
9. Η επικοινωνία και η ευτυχία δεν είναι απαραίτητα αλληλοεξαρτώμενες. Νιώθω το ίδιο ευτυχισμένη όταν είμαι απομονωμένη στον δικό μου κόσμο, όπως ακριβώς και όταν αλληλεπιδρώ μαζί σου. Αν δεν έχω διάθεση για επικοινωνία, αλλά εσύ με αναγκάζεις να συμπεριφερθώ «φυσιολογικά», τότε σε καμία περίπτωση δεν αισθάνομαι χαρούμενη. Αν μπορέσεις να επικοινωνήσεις μαζί μου στον βαθμό που είμαι διατεθειμένη τη δεδομένη χρονική στιγμή, τότε θα είμαι πιο ευτυχισμένη από ποτέ.
10. Παρόλο που αυτισμός σημαίνει ότι είμαι βυθισμένη στον εαυτό μου (εξάλλου η λέξη «αυτισμός» προέρχεται ετυμολογικά από τη λέξη «εαυτός»), δεν σημαίνει ότι δε σε θέλω κοντά μου. Αν μπορέσεις να έρθεις εσύ σ` εμένα αντί να με αναγκάσεις να βγω από τον κόσμο μου για να έρθω εγώ σ` εσένα, θα χαρώ πολύ να σε δεχτώ. Υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος εδώ μέσα… ίσως ήρθε η ώρα να τον εξερευνήσεις.

Μετάφραση / Προσαρμογή από: www.childmind.org/article/10-things-1-autistic-person-wants-you-to-accept/

Το άρθρο 10 πράγματα που θα ήθελε κάθε άτομο στο φάσμα του αυτισμού να γίνουν αποδεκτά εμφανίστηκε πρώτα στο iKid.

Όλοι οι έφηβοι ενδιαφέρονται για την εμφάνισή τους. Η αυτοεκτίμηση μπορεί να μειωθεί κατά τη διάρκεια της εφηβείας και η αναπτυγμένη σωματική συνειδητότητα είναι κάτι αναμενόμενο. Ωστόσο, αν έχετε παρατηρήσει ότι το παιδί σας έχει εμμονή με το βάρος του, ίσως έχετε αρχίσει να ανησυχείτε. Ποια είναι όμως τα όρια μεταξύ της φυσιολογικής συμπεριφοράς και της συμπεριφοράς που προμηνύει κάποια διατροφική διαταραχή;

• Διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος: Ενώ όλοι βλέπουν ένα παιδί με φυσιολογικό βάρος (ίσως και υπερβολικά αδύνατο), οι έφηβοι με διατροφικές διαταραχές βλέπουν ένα εντελώς διαφορετικό άτομο όταν κοιτούν τον εαυτό τους στον καθρέφτη. Έχουν μία διαστρεβλωμένη αντίληψη της εμφάνισής τους και αυτό δεν αλλάζει παρά τη συνεχή επιβεβαίωση από οικογένεια και φίλους που επαναλαμβάνουν «Δεν είσαι παχύς».
• Εμμονή στην εμφάνιση: Οι νέοι που αναπτύσσουν διατροφικές διαταραχές δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στην εμφάνισή τους, η οποία παίζει καθοριστικό ρόλο στην αυτοεκτίμησή τους. Ενώ τα περισσότερα παιδιά τείνουν να χτίζουν την προσωπικότητά τους βασισμένα στα ενδιαφέροντα και τις επιτυχίες τους, τα συναισθήματα και η ζωή των εφήβων με διατροφικές διαταραχές περιστρέφονται γύρω από το φαγητό και την εμφάνιση.
• Ακραία διατροφή: Η νευρική ανορεξία αποτελεί την πιο συνηθισμένη διατροφική διαταραχή. Πρόκειται για την εκούσια ασιτία που εμφανίζεται κυρίως σε νέες γυναίκες που είναι πλήρως λειτουργικές στους υπόλοιπους τομείς. Στις κατηγορίες των ανθρώπων που είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν τη συγκεκριμένη διαταραχή περιλαμβάνονται οι αθλητές, οι τελειομανείς και εκείνοι που επιδεικνύουν ιδιαίτερο ζήλο να πετύχουν τους στόχους τους. Εξαιτίας της διαστρεβλωμένης εικόνας που έχουν για τον εαυτό τους, οδηγούνται στο να διατηρούν το βάρος του σώματός τους σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα. Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εντοπιστεί η νευρική ανορεξία, καθώς συνήθως εμφανίζεται σε εφήβους με γενικότερα υψηλές αποδόσεις.
• Λαιμαργία: Τα παιδιά με νευρογενή βουλιμία, μία επίσης συνηθισμένη διατροφική διαταραχή, υποκύπτουν σε περιοδικές και συνήθως «μυστικές» υπερβολές στο φαγητό. Πολλά από αυτά υποστηρίζουν ότι εκείνη τη στιγμή βρίσκονται εκτός ελέγχου και ότι τις βιώνουν ως «εξωσωματικές εμπειρίες». Για να επανορθώσουν, μπορεί να κάνουν εμετό αμέσως μετά ή να καταφύγουν σε επίπονες δίαιτες. Οι έφηβοι με τη συγκεκριμένη διαταραχή μπορεί να επηρεάζονται υπερβολικά από τα ευρέως αποδεκτά διαιωνιζόμενα πρότυπα που παρουσιάζονται στα μέσα ενημέρωσης. Δεν είναι εύκολο να διαγνωστεί η διαταραχή καθώς τα άτομα με βουλιμία μπορεί είτε να έχουν φυσιολογικό βάρος είτε απλά να είναι υπέρβαρα.

Τι σημάδια να αναζητήσετε

Τα παιδιά με διατροφικές διαταραχές συχνά προσπαθούν να κρατήσουν τις ανθυγιεινές τους συνήθειες μυστικές× ωστόσο, υπάρχουν κάποια σημάδια τα οποία ίσως οι γονείς είναι σε θέση να εντοπίσουν.

Σημάδια ανορεξίας:

• Απότομη απώλεια βάρους και/ή υπερβολικά αδύνατο σώμα× (Παρόλο που είναι υπερβολικά αδύνατα, τα παιδιά με ανορεξία συνήθως δεν αντιλαμβάνονται ότι δεν είναι υγιή και θέλουν να χάσουν ακόμα περισσότερο βάρος.)
• Εμμονή με τις θερμίδες, τα θρεπτικά στοιχεία και τις δίαιτες.
• Πολλές ώρες άσκησης για να κάψουν θερμίδες.
• Παράλειψη γευμάτων.
• Αποφυγή κατανάλωσης φαγητού σε δημόσιους χώρους.
• Διαταραχές στον κύκλο περιόδου, αδύναμα μαλλιά και συνεχές αίσθημα εξάντλησης.

Σημάδια βουλιμίας:

• Υπερβολική άσκηση ή κατανάλωση διαιτητικών χαπιών ή καθαρτικών.
• Το παιδί πηγαίνει στο μπάνιο αμέσως μετά τα γεύματα.
• Το παιδί περνάει πολλή ώρα στο μπάνιο.
• Πονόλαιμος, πόνος στις αρθρώσεις, δυσχρωμία στα δόντια, ανεπαρκές σμάλτο.
• Αποθήκευση φαγητού στο δωμάτιο.
• Μεγάλη ποσότητα φαγητού που δεν καταναλώνεται.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

• Προσπαθήστε να καθιερώσετε υγιεινές διατροφικές συνήθειες. Βάλτε στην καθημερινότητά σας, ως οικογένεια, υγιεινά και ισορροπημένα γεύματα.
• Συζητήστε σχετικά με το πόσο υγιεινή είναι κάθε τροφή και όχι το πόσο «καλή» ή «κακή» είναι.
• Μην είστε επικριτικοί με το παιδί σας ως προς το βάρος και την εμφάνισή του. Η εφηβεία είναι μία δύσκολη περίοδος για τους περισσότερους και είναι ιδιαίτερα σημαντικό να παρέχετε στο παιδί σας ένα φροντισμένο και υποστηρικτικό περιβάλλον.
• Ορισμένα παιδιά έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν κάποια διατροφική διαταραχή. Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί εάν έχετε ιστορικό στην οικογένεια ή εάν γνωρίζετε ότι το παιδί σας πιέζεται υπερβολικά προκειμένου να έχει μία συγκεκριμένη εμφάνιση.

Οι διατροφικές διαταραχές είναι εξαιρετικά σοβαρές και μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε θάνατο. Εάν υποψιάζεστε ότι το παιδί σας παρουσιάζει κάποια διατροφική διαταραχή, απευθυνθείτε άμεσα σε κάποιον γιατρό προκειμένου να λάβετε την απαραίτητη βοήθεια.

Μετάφραση / Απόδοση από: www.childmind.org

Το άρθρο Πότε είναι ανησυχητική μια διατροφική διαταραχή; εμφανίστηκε πρώτα στο iKid.